Rola hormonów w regulacji homeostazy organizmu człowieka

Bogusław Pawlaczyk

 

Słowa kluczowe: hormony, homeostaza, stres, zaburzenia

Key words: hormones, homeostasis, stress, disorder

 

Streszczenie: W organizmie człowieka istnieje stan równowagi ustrojowej, określany jako homeostaza. Ten stan może ulec zaburzeniu w przypadku zadziałania stresu. Stres aktywuje dwie komponenty systemu stresowego: centralną – układ podwzgórzowo-przysadkowy, i obwodową – układ sympatyczny i parasympatyczny. Główną rolę w reakcjach stresowych odgrywa układ podwzgórzowo-przysadkowy, a w nim kortykoliberyna (CR H), arginina-wazopresyna (AVP), endorfiny, glukokortykosteroidy, aminy katecholowe oraz adrenalina i noradrenalina. Stres wywołuje negatywne reakcje ustrojowe, które wpływają na proces wzrastania i fizjologię rozrodu, powodują powstawanie różnych endokrynopatii, zaburzeń metabolicznych i zaburzeń układu immunologicznego oraz chorób psychicznych. Oczywiście odgrywają tu także rolę czynniki genetyczne, wpływ środowiska oraz czas oddziaływania stresu.
Najbardziej wrażliwy na działanie stresu jest okres życia płodowego, w którym na tworzące się struktury systemu stresowego organizmu wywierają wpływ przede wszystkim steroidy płciowe. Długotrwały stres w okresie różnicowania narządów płciowych może spowodować zaburzenie ich rozwoju, a później wywoływać zaburzenia behawioralne.
Głęboki stres w dzieciństwie, np. wykorzystywanie seksualne, wywiera wpływ na całe życie, powodując m.in. depresję, zaburzenia ze strony układu pokarmowego bądź też klasyczny zespół traumatyczny. Te stresorodne bodźce wywołują zaburzenia hormonalne, dające objawy w wielu narządach, w tym także w skórze, co wymaga leczenia dermatologicznego i odpowiedniego postępowania kosmetycznego.
Praca omawia mechanizmy reakcji organizmu w różnych stanach zaistniałych przy zaburzeniu homeostazy ustrojowej.

Summary: In the human organism there is a state of an equilibrium, defined as homeostasis. This state can be disturbed in case of stress. Stress activates two components of the stress system: the central – hypothalamo-pituitary and the peripheral – sympathetic and parasympathetic. The main role in the reaction to stress is played by the hypothalamo-pituitary component, involving corticoliberin (CR H) arginine-vasopressin (AVP), endorphins, glucocorticosteroids and catecholamines: adrenalin and noradrenalin. Stress evokes negative reactions of an organism, and these influence the process of growth and physiology of reproduction, cause various endocrine disorders, metabolic and immunological disturbances as well as psychiatric diseases.
Obviously, a role is also played by genetic and environmental factors, such as e.g. the duration of stress. Most susceptible to stress is the period of embryonic development, in which mostly sex steroids affect developing structures of the stress system. Prolonged stress during differentiation of sex organs may impair its development, and subsequently precipitate behavioural disturbances. Severe stress during childhood, caused by e.g. by sexual abuse, produces life-long effects resulting among others in depression, gastro-intestinal problems or a classical trauma syndrome. These stressful stimuli evoke hormonal disturbances that cause multi-organ symptoms including skin abnormalities, which require a proper dermatologic and cosmetic treatment.
The present report describes the way of reaction of an organism to the different conditions under which the organism’s homeostasis is disturbed.

 

POBIERZ PDF