Między sensualizmem a symbolizmem. Metodologiczno-pedagogiczne pytanie o człowieka

Bolesław Andrzejewski


Słowa kluczowe: człowiek, empiryzm, sensualizm, natywizm, aprioryzm, pedagogika

Key words: man, empiricism, sensualism, nativism, apriorism, pedagogy


Streszczenie: Artykuł porusza kwestie antropologiczno-filozoficzne i dotyczy teorii wychowania oraz edukacji młodego człowieka. Ukazane są dwa podejścia metodologiczne. Jednym jest perspektywa empiryczna, łącznie z jej skrajną odmianą, jaką jest sensualizm. Człowiek jest tu pojmowany jako intelektualna tabula rasa, w wyniku czego akcenty edukacyjne znajdują się po stronie czynników zewnętrznych oraz pedagoga. Drugim paradygmatem jest racjonalizm – zarówno genetyczny, jak i metodyczny, oraz wypływający z tego drugiego symbolizm. Podkreśla się tu duchowe bogactwo młodego człowieka, które jest aktywizowane w procesie edukacyjnym, z jednoczesnym umniejszeniem roli doświadczeń zewnętrznych.

Summary: The article raises anthropological and philosophical issues and concerns theories on the upbringing and education of young people. Two methodological approaches are presented. The first is the empirical perspective, together with sensualism, its radical form. The perspective conceives the human being as an intellectual tabula rasa, resulting in educational aspects being assigned to external factors and the pedagogue. The second paradigm is rationalism – both genetic and methodological, together with symbolism, as arising from the latter. A young person’s spiritual opulence is stressed, activated in the educational process, with a concurrent diminishment of the role of external experiences.

 

POBIERZ PDF