Patologia rodzinna a zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania u dzieci i młodzieży w kontekście teorii przywiązania

Piotr Marchwicki


Słowa kluczowe: przywiązanie, zaburzenie psychiczne, zaburzenie zachowania, rodzina dysfunkcjonalna

Key words: attachment, mental disorder, behavioural disorder, dysfunctional family


Streszczenie: Niniejszy artykuł poświęcony jest omówieniu związków zachodzących między dysfunkcjonalnym środowiskiem rodzinnym a powstawaniem zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania u dzieci i młodzieży wychowujących się w takim środowisku. Psychologiczna teoria przywiązania wskazuje na niewłaściwy rozwój więzi przywiązania między dzieckiem a matką jako na jeden z możliwych mechanizmów, poprzez które patologiczne środowisko rodzinne przyczynia się do powstawania zaburzeń u dzieci i młodzieży. Po przedstawieniu zasadniczych elementów teorii przywiązania J. Bowlby’ego zostały scharakteryzowane modele indywidualnego przywiązania dzieci do matek, a następnie zostały omówione wyniki badań, które identyfikują źródła indywidualnych różnic w przywiązaniu w jakości opieki nad dzieckiem ze strony matki. W dalszej części została omówiona specyfika funkcjonowania opiekunów w rodzinach dysfunkcjonalnych, wykazująca cechy obojętności i niewrażliwości na potrzeby dziecka, co sprawia, że ma ono mniejsze szanse na rozwinięcie bezpiecznego przywiązania do rodziców i zwiększa tym samym jego podatność na rozwój różnego rodzaju zaburzeń. Na zakończenie zastały przedstawione wyniki badań potwierdzające związki między stylami przywiązania niezapewniającymi poczucia bezpieczeństwa a rozwojem zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania u dzieci i młodzieży.

Summary: The present paper discusses the links between a dysfunctional family environment and the development of mental and behavioural disorders in children and adolescents. The psychological attachment theory points to an inappropriate development of the attachment bond between a child and its mother as one of the possible mechanisms leading to the dysfunctional environment’s adverse contribution to the development of disorders in children and youth. After a presentation of the main elements of J. Bowlby’s attachment theory, children’s individual attachment patterns to mothers are characterized, followed by the results of studies which identify the sources of the individual differences in attachment in the quality of maternal care. A further part of the paper outlines the specific ways in which caregivers function in dysfunctional families, ways characterised by indifference and insensibility to the child’s needs, which diminishes the child’s chances to develop a secure attachment to its parents and consequently increases its vulnerability to different kinds of mental and behavioural disorders. The final part of the paper presents the results of studies on the links between insecure attachment styles and mental and behavioural disorders in children and adolescents.

 

POBIERZ PDF